Problemy tłumaczeniowe w języku angielskim

Nie ulega wątpliwości, że praca tłumacza jest niezwykle pasjonująca. Ale i trudna. Nie sposób zapomnieć, że przekład językowy należy do najbardziej nieoczywistych procesów. Nie ma dwóch identycznych tłumaczeń. Każdy doświadczony tłumacz wie, że nie wystarczy tylko tekst źródłowy przetłumaczyć. To również konieczność oddania kontekstu kulturowego, klimatu i charakteru materiału źródłowego. A to praca niełatwa. Każdy tłumacz w swojej pracy napotyka na problemy tłumaczeniowe.

Z jakimi najczęściej trudnościami musi mierzyć się tłumacz języka angielskiego? Czy wynikają one z poziomu trudności materiału, czy spowodowane są innymi czynnikami? Czy częściej występują przy tłumaczeniu ustnym czy pisemnym? Sprawdźmy więc dziś, z jakimi problemami tłumaczeniowymi w języku angielskim musi się mierzyć tłumacz.

Najczęstsze problemy tłumaczeniowe w języku angielskim

Proces tłumaczenia nie polega jedynie na tłumaczeniu z języka źródłowego na język docelowy. To o wiele bardziej złożony zabieg tłumaczeniowy. Każdy tłumacz wie, że sam przekład nie wystarczy. Tłumaczenie tekstu z języka angielskiego na polski i odwrotnie musi być czytelne, jasne i spójne z oryginałem. A przetłumaczony tekst po prostu zrozumiały dla odbiorcy. Dlatego od tłumacza wymaga zdecydowanie więcej niż tylko znajomości obu języków na poziomie użytkownika. Pamiętajmy, że każdy tłumacz powinien nie tylko świetnie znać język obcy, który tłumaczy, ale przede wszystkim swój język ojczysty. Tłumaczenie wymaga oprócz znajomości języka wiedzy z zakresu gramatyki, stylistyki oraz terminologii. Dlatego tłumaczenie z angielskiego na język polski i odwrotnie jest trudniejsze niż nam się wydaje.

Problemy tłumaczeniowe w języku angielskim można podzielić na językowe i kulturowe. Pierwsze z nich to najczęściej różnice gramatyczne obu języków, niejednoznaczność leksykalna i znaczeniowa wyrażeń. Drugie zaś wynikają z trudności w tłumaczeniu konkretnych sytuacji, charakterystycznych dla danego kręgu kulturowego. Tego ostatniego problemu nie można lekceważyć. Kilka błędnie przetłumaczonych wyrażeń może prowadzić do dyskursu w ich znaczeniu. Aby oddać sens i znaczenie tekstu wyjściowego, tłumacz musi znać dokładnie kulturę i obyczaje kręgu kulturowego oryginału. Oddanie różnic pomiędzy kulturami jest naprawdę trudne. Tu tłumacz musi dokonać wyboru, które elementy należy przetłumaczyć i czy powinno być to tłumaczenie dosłowne czy też opisowe. Tłumaczenie dosłowne może być zwodnicze. Ta klasyfikacja odpowiada najczęściej występującym problemom w tłumaczeniu tekstów z języka angielskiego na arabski i odwrotnie. Na linii tego typu tłumaczeń najlepiej można je zaobserwować. Dlatego dobre tłumaczenie powinno uwzględniać różnice kulturowe obu kręgów językowych.

Warto przeczytać: Jak tłumaczyć z polskiego na angielski?

Problemy tłumaczeniowe języka angielskiego związane ze specyfiką tekstu źródłowego

Spore problemy tłumaczeniowe w języku angielskim mogą sprawiać teksty prawnicze. Na czym polega taki przekład? Zgodnie z Wikipedią jest to przekład dotyczący tekstów prawnych takich jak ustawy, umowy handlowe czy akty notarialne. Od tłumacz wymaga ogromnej wiedzy z zakresu prawa i umiejętności językowych. Podczas ich tłumaczenia należy zwrócić uwagę na różnice w obu systemach prawnych – anglosaskim i polskim.

Tłumacz powinien znać specyfikę angielskiego języka prawa, jego przywiązanie do tradycji. I musi przede wszystkim znać różnice między nimi. Tylko w ten sposób będzie w stanie tłumaczyć angielskie akty prawne i umowy handlowe. Angielski język prawniczy jest naprawdę wyjątkowy. Obowiązujące w Wielkiej Brytanii akty prawne naszpikowane są archaicznym słownictwem, którego nie da się przetłumaczyć w oparciu o standardowy słownik językowy. Tu konieczna jest znajomość tekstu oryginalnego i prawniczej terminologii angielskiej. Jeśli tłumacz nie posiada tych umiejętności, tłumaczenie nie będzie spójne. A co z tym się wiąże – brak spójności oznacza brak poprawności.

Innym problemem, z którym musi się mierzyć tłumacz angielskiego są teksty techniczne. Specjalistyczna terminologia, konieczność zastosowania konkretnego odpowiednika może stanowić nie lada wyzwanie. Nawet dla doświadczonego tłumacza. Tego rodzaju tłumaczenia to bardzo złożony proces. Tłumaczenia techniczne wymagają zachowania spójności terminologicznej. Podczas przekładu technicznego tłumacz musi zwrócić szczególną uwagę na zastosowanie ekwiwalentnego wyrazu, który jest powszechnie uznanym tłumaczeniem danego pojęcia. Tu nie może być mowy o pomyłce czy użyciu przypadkowego słowa. Tu musi być zastosowany konkretny odpowiednik. Każdy z nich ma bowiem określone, przypisane wyłącznie jemu znaczenie.

Problemy tłumaczeniowe mogą wynikać zatem z wielu czynników. Często są one wynikiem braku wiedzy, doświadczenia lub zastosowania nieodpowiednich technik tłumaczeniowych. Problemem jest brak nie tylko odpowiedniej wiedzy językowej, ale często również nieznajomość dziedziny, z której powchodzi tekst wyjściowy. To powoduje dyskurs tłumaczeniowy i znaczeniowy pomiędzy tekstem oryginalnym i tekstem docelowym. Wówczas zanika sens tekstu wyjściowego. I nie sposób go usunąć inaczej, jak tylko poprzez ponowne tłumaczenie przez innego tłumacza.

Pozostałe istotne problemy tłumaczeniowe w języku angielskim

Tłumacz podczas tłumaczenia na język angielski może napotkać także wiele innych problemów. Wystarczy jako przykład podać tłumaczenie nazw własnych. Czy powinny być one w ogóle tłumaczone? A może pojęcie z jednego języka wystarczy zastąpić odpowiednikiem w innym języku? Tłumacz musi dokonać wyboru, jaką technikę przekładu zastosuje. Przede wszystkim powinien mieć zawsze na uwadze cel, który stawia tekstowi docelowemu. To spójność, czytelność i poprawność przekładu.

Warto wiedzieć, że w dzisiejszym zglobalizowanym świecie tłumaczenie nazw własnych jest ogromnym wyzwaniem dla tłumacza. To on musi zmagać się często z jednostkami językowymi, które są mocno nacechowane obcą kulturą. Jak tłumaczyć nazwy własne? Czy powinny w ogóle być tłumaczone w języku docelowym? Profesjonalni tłumacze wiedzą, że istnieją pewne strategie tłumaczenia tego rodzaju pojęć. Okazuje się, że najlepszą techniką tłumaczeniową jest pozostawienie ich w niezmienionej formie. Tekst docelowy powinien bowiem idealnie oddawać kontekst i charakter oryginału. Stąd większość tłumaczy po prostu pozostawia je w niezmienione formie i przenosi do języka docelowego bez tłumaczenia.

Doskonale wiemy, jak nasz rodzimy język obfituje w niuanse językowe czy idiomy. To kolejne wyzwania dla tłumacza. Idiomy są wyrażeniami charakterystycznymi dla danego języka. Nie występują jedynie w obrębie języka polskiego czy angielskiego i zazwyczaj nie mają swojego odpowiednika w języku docelowym. Dlatego tak trudno jest obrać właściwą strategię ich tłumaczenia. Tłumacz musi pamiętać, że idiom należy traktować jako całą jednostkę językową. Nie należy tłumaczyć go słowo po słowie. Wystarczy jako przykład podać nasze rodzime “leje jak z cebra”. Nie da się tego wyrażenia przetłumaczyć z języka polskiego na angielski dosłownie. Raczej jego poprawnym tłumaczeniem (translation) na angielski będzie przywołanie znanego Brytyjczykom idiomu “it rains cats and dogs“.

Bez wątpienia sporo problemów tłumaczeniowych w języku angielskim sprawiają “fałszywi przyjaciele” (translation: false friends). To słówka, które mają zbliżoną pisownię i wymowę, ale znaczą najczęściej coś innego niż nam się wydaje. Jak rozpoznać te podstępne słówka? Po prostu tłumacz musi je znać i umieć odnaleźć w tekście. Doskonałym przykładem jest chociażby angielskie słowo data. Nie oznacza ono polskiej daty, a dane. Angielska data to date. Innymi ciekawym słowem jest chociażby ordinary, które do złudzenia przypomina polskie słowo “ordynarny”. Jednak wcale tego nie oznacza. W języku angielskim to po prostu “zwyczajny”. “Fałszywi przyjaciele” potrafią naprawdę zagmatwać przekład. Dlatego w przypadku wątpliwości, nawet doświadczeni tłumacze sięgają do słownika, aby zrozumieć ich znaczenie w danym kontekście językowym. Tym bardziej, że słówka te spotykamy je w różnych językach. Nie są wyłączną domeną angielskiego czy polskiego. Sprawiają trudności w tłumaczeniu zarówno z języka angielskiego na polski jak i z polskiego na niemiecki.

Jak radzić sobie z trudnościami tłumaczeniowymi w języku angielskim? Bez wątpienia istotnym czynnikiem wpływającym na przekład jest doświadczenie tłumacza i jego wiedza. Ponadto, nieustanna praca nad warsztatem tłumaczeniowym. W ten sposób tłumacz uczy się, jak radzić sobie z wyzwaniami, które stawia przed nim przekład.

Może Cię także zainteresować: